Küba’da Para Birimleri: Düşündüğünüz Kadar Karmaşık Değil

Aytek Soner ALPAN / 19.11.2020

Küba konusunda üzerine en fazla efsane üretilen başlıklardan biri kuşkusuz Küba’nın ve Kübalıların para ile olan ilişkisi… Durum böyle olunca Küba’yı ziyaret edecek kişilerin seyahatlerini kolaylaştıracak bilgiye ulaşmak neredeyse imkansız hale geliyor. 

Küba’ya “Bizim Ada” diyen bir seyahat acentesi olarak üzerimize düşen görevi bu başlıkta yerine getiriyoruz ve para konusunda ihtiyacınız olan bilgileri maddeler halinde sıralıyoruz: 

1. KÜBA’DA PARA KULLANILMIYOR MU? 

Öncelikle şunu söyleyelim: Küba’da elbette para kullanılıyor. Hem turistler hem de Kübalılar tarafından… Küba’ya seyahat edeceklere tavsiyemiz yanlarında ABD Doları (USD) dışında bir para birimi bulundurmaları… Türkiye’den gidecek olanlar için en pratik tercih Avro olacaktır. 

Bunun nedeni ABD’nin Küba’ya dönük saldırgan dış politikası ve ekonomik yaptırımları nedeniyle ABD Doları’nın Küba’da bozdurulurken işlemden yüksek komisyon alınması.

2. KÜBA’DA NEREDE DÖVİZ BOZDURABİLİRİZ?

Türkiye’den Küba’ya havayoluyla gittiğinizi varsayarsak, Küba’ya ayak basacağınız yer muhtemelen Havana’daki Jose Marti Uluslararası Havalimanı olacaktır. Havalimanın içinde bulunan elektronik kiosklardan ya da havalimanın hemen çıkışında, çıkış kapısının sağında ve solunda yer alan döviz bürolarından bozdurabilirsiniz. Zaman zaman uzun kuyrukların oluşabildiği  bu döviz bürolarında dikkat etmeniz gereken bir husus, para bozdururken pasaportunuzu da sunmanızın gerekmesi… 

Havalimanında bu işlemi yapamayacak kadar yorgunsanız, kentin çeşitli noktalarında bulunan Casa de Cambio isimli döviz bürolarından döviz bozdurabilirsiniz. Kısaca CADECA (okunuşu kadeka) denilen bu döviz bürolarında da işlem yapmak için pasaportunuzun yanınızda olması gerekiyor.

 CADECA’ların çalışma saatleri şöyle: 

Pazartesi  – Cumartesi: 8:30 – 16:00 (Yoğun döviz değişimi yapılan turistik bölgelerde mesai saati 20:00’ye dek uzayabiliyor.)

Pazar: 9:00 – 18:00

Bulunduğunuz yere en yakın CADECA’nın neresi olduğunu şuradan kontrol edebilirsiniz: 

http://www.cadeca.cu/en/directorio

Bizim Ada turları ile gidiyorsanız, zaten tur lideriniz sizi bu konuda bilgilendirecektir. 

Eğer otelde kalacaksanız, otelinizin resepsiyonunda ya da bazı otellerin içinde bulunan döviz bürolarından döviz bozdurmanız mümkün. Yalnız resepsiyonda yapılan işlemlerde hem komisyon yüksek hem de döviz kuru düşük olacağı için zarara uğramamanız adına her koşulda döviz bürolarını tercih etmenizi öneriyoruz.

Para değişimi yaparken dünyanın her yerinde geçerli olan sağduyu kuralları burada da geçerli: Paranızı mutlaka sayarak verin ve sayarak alın. 

3. KÜBA’NIN PARA BİRİMİ NEDİR?

Kafa karışıklığı olan konuların başında Küba’nın para birimi geliyor. Küba’da 1994 yılından bu yana 2 para birimi kullanılıyor: Ulusal Peso (CUP – okunuşu: kup) ve Dönüştürülebilir / Konvertibl Peso (CUC – okunuşu: kuk). 

Küba, 1990’ların zorlu iktisadi koşullarından doğan bu ikiliği ortadan kaldırma amacında.

Kendimize not: Yakın tarihte bu bilgileri tümden güncellememiz gerekebilir. 🤓 

Yaygın kanının aksine her iki para birimi hem Kübalılar hem turistler tarafından kullanılabiliyor. Bu konuda herhangi bir yasak yok. Dolayısıyla Küba’daki herkes gibi her iki para birimini de kullanabilirsiniz ancak genelde ödemelerinizi CUC (Konvertibl Peso) ile yapmanızı öneririz. Herhangi bir karışıklığı önlemek için…

CUC, yaklaşık olarak 1 ABD Dolarına eşitlenmiş bir para birimi. Dolayısıyla değerinde ciddi dalgalanmalar olmuyor. Bu nedenle, CUP’ye gündelik konuşmada “dolar” dendiği de oluyor. Fiyat etiketlerinde, menülerde gördüğünüz $ işareti de CUC anlamına geliyor. 

1 CUC ise yaklaşık olarak 24-25 CUP’a eşit. 

Ziyaret ettiğiniz kimi restoranlarda, dükkanlarda biri diğerinin yaklaşık 25 katı olan iki fiyat görmenizin nedeni bu. İkisi de aynı meblağı ifade ediyor ve o fiyatı istediğiniz para birimiyle ödeyebilirsiniz.

Dikkat etmeniz gereken önemli bir mesele, iki para birimi cinsinden banknotları ve bozuk paraları karıştırmamanız. Ödemelerinizi yaparken CUP yerine CUC vermeniz, 25 kat daha fazla ödemeniz anlamına gelecektir. Size verilen para üstlerinde de olası bir karışıklığa mahal vermemek için paranızı doğru para birimi cinsinden aldığınıza dikkat etmelisiniz. Nadir durumlarda bozukluklar CUC cinsinden verilmek yerine CUP olarak verilebilmektedir. 

Biraz aritmetikten kimseye zarar gelmez. 📚🔢🔣🤔💭💫

Ulaşımda genelde turistlere taksilerde ödemelerinizi CUC yahut CUP cinsinden yapabilirsiniz. Kent içinde otobüs, colectivo denilen taksi-dolmuşları kullanacaksanız, ödeyeceğiniz meblağ çok düşük olduğu için CUP cinsinden ödeme yapmanız gerekecektir. 

Küba’da ödemeyi atlamamanız gereken bahşişlere gelince: Mutlaka CUC cinsinden bahşiş verin! 

Karıştırmamanız için banknotların görüntüleri: 

4. DOLAR YA DA AVRO İLE ÖDEME YAPABİLİR MİYİZ?

Zor durumda kaldıysanız, ABD Doları ya da Avro ile ödeme yapabilirsiniz. En azından bunu teklif edebilirsiniz… Ama bu durumda satıcının sizden talep ettiği döviz kurunu kabul etmeniz gerekecektir. Satıcılar, bu gibi durumlarda genellikle alacağınız hizmet ya da malın CUC cinsinden fiyatını doğrudan Avro’ya çevirme eğilimindedir. Örneğin, 25 CUC’luk bir hediyelik eşyayı satın alırken Avro cinsinden ödeme yapmak istemeniz durumunda genellikle 25 Avro verirsiniz.

5. KÜBA’DA KREDİ KARTI KULLANILABİLİR Mİ? 

Küba’da turistler için kredi kartı kullanımı giderek yaygınlaşıyor. Ancak bizim tavsiyemiz harcamalarınızı kredi kartı ile yapamayacağınızı veri alarak plan yapmanız yönünde. 

Dolayısıyla hala tüm harcamalarınızın tamamını nakit yapacağınızı düşünmenizi öneriyoruz. 

Bu başlıkla alakalı bir diğer soru “Küba’da ATM’lerden para çekilebilir mi” olabilir. 

Eğer Küba’da ATM’lerden kredi kartınızı ya da banka (debit) kartınızı kullanarak nakit para çekmek istiyorsanız, çektiğiniz meblağın %3’ü ile %12’si arasında işlem ücreti ödemeniz gerekebilir. 

ATM’lerin genellikle Havana, Santiago de Cuba, Holguin ve Matanzas (Varadero) gibi turistik ve büyük kentlerde bulunduğunu ve ATM’lerden para çekmenin de “son çare” olarak başvurmak isteyeceğiniz bir yöntem olduğunu unutmayın!

6. KÜBA UCUZ BİR ÜLKE Mİ?

Küba’nın turistler için ucuz bir ülke olduğunu söylemek mümkün değil. Bunun temel nedeni, Küba ekonomisinin büyük oranda turizm gelirlerine dayanması ve adanın maruz kaldığı ABD ablukası nedeniyle pek çok hammaddeye ve petrokimya ürünlerine erişimin zorlu olması… Bir karşılaştırma yapmak gerekirse, Küba turistlerin bir Avrupa ülkesi kadar harcama yapması gereken bir ülke diyebiliriz. 

7. HARCAYAMADIĞIMIZ CUC’LARI NE YAPABİLİRİZ?

Dikkat etmeniz bir diğer mesele dönüş yolunda elinizde CUC kalmış olması… CADECA’lardan sadece yabancı para birimlerini CUC ya da CUP’a çevirmeniz mümkün. Tersi yönde değişim yapılamıyor. Dolayısıyla, harcayamadığınız CUC’ları bu döviz bürolarında istediğiniz bir para birimine çevirmeniz mümkün değil. 

Eğer elinizde fazladan CUC kaldıysa, bunları mutlaka havalimanına girdiğinizde pasaport kontrolüne girmeden önce giden yolcu katında bulunan döviz bürolarından yapmalısınız. 

DİKKAT: Kasım 2019 itibariyle, elinizde CUC kaldıysa ve pasaport kontrolünden geçtiyseniz, bu CUC’ları dönüştürebilmeniz ya da Duty Free’de harcayabilmeniz mümkün değil. Ne yazık ki gümrükten geçtikten sonra Küba para birimlerini kullanabileceğiniz ya da değiştirebileceğiniz bir yol bulunmuyor.  

O zaman Rüçhan Çamay’dan geliyor: 

Para, parra, parrra… Varlığı bir dert, yokluğu yara